بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ‏

بخوان این سوره را به نام خدای رحمتگر مهربان

إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالهََا(۱)وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا(۲)

وَ قَالَ الْانسَانُ مَا لهََا(۳)یَوْمَئذٍ تحَُدِّثُ أَخْبَارَهَا(۴)

بِأَنَّ رَبَّکَ أَوْحَى‏ لَهَا(۵)یَوْمَئذٍ یَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِّیُرَوْاْ أَعْمَلَهُمْ(۶)

فَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ(۷)وَ مَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ(۸)

یا حساب و کتاب و جزا را باور نداریم و به همین جهت به عمل نیک مبادرت نمی کنیم و از عمل بد دوری نمی­جوییم و یا اگر قیامت و حساب را باور داریم، از دقت و ظرافت آن غفلت می ورزیم و از این رو به راحتی از کنار خیر و شرهای کوچک عبور می کنیم و آنها را به حساب نمی آوریم. اگر امکان خیری کوچک برایمان پیش آمد، نسبت به آن بی توجهی می کنیم یا اگر گناه یا اشتباه کوچکی از ما سر زد، آن را جدی نمی گیریم.

آنگاه که زمین به آن لرزش شدید و هولناکش بلرزد«۱» و زمین، مردگانی را که بار گرانى برآن‌اند، از خود بیرون افکند«۲» و آدمى، شگفت زده گوید: زمین را چه شده که این گونه به لرزه درآمده است؟«۳» آن روز زمین خبرهاى خود را بازگوید و بر اعمال انسانها گواهى دهد؛«۴» بدان سبب که پروردگارت به آن وحى کرده است که چنین کند.«۵» آن روز مردم از جایگاه خود در صحنه قیامت پراکنده و به سوى بهشت یا دوزخ روانه مى شوند تا سزاى کارهایشان به آنان نشان داده شود.«۶» پس هرکه هم وزن ذرّه‌اى نیکى کند، آن را خواهد دید.«۷» و هرکه هم وزن ذرّه‌اى بدى کند، آن را خواهد دید.«۸»

 

انسان باید بداند که همه هستی، حتی موجود جامد و به ظاهر بی‌روحی چون زمین، از اعمال او آگاه می‌شود و در روز قیامت به اجازه خدا درباره او شهادت می‌دهد؛ پس بجاست که از خیر یک عمل کوچک هم نگذرد و از شر یک عمل کوچک هم غافل نشود و کاملاً مواظب همه اعمالش و حتی کوچک‌ترین آنها باشد و بداند که در این نظام متقن هستی، حتی عملی به اندازه ذره، از قلم نخواهد افتاد و همه کس و همه چیز، حتی زمین بر عمل او شهادت خواهد داد.

توجه دادن به مشاهده اعمال؛ حتی کوچک ترین آنها در قیامت

در قیامت همه محشور می شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود. هر کس که حتی هم وزن ذره ای نیکی کند، آن را می بیند و هر کس که حتی هم وزن ذره ای بدی کند، آن را می بیند.

 استناد و استدلال

تشخیص فضای سخن و جهت هدایتی سوره

    فضای سخن: غفلت از دقت حسابرسی در قیامت. بجایی آیات سوره، بویژه آیات هفتم و هشتم، قرائن استفاده این فضاست.

    جهت هدایتی

‌أ. از میان شرط و جزا، جهت هدایتی از جزا قابل استفاده است؛ بنابراین قله سوره را باید در آیات چهارم تا هشتم جست و جو کرد که نقش جزا را دارد.

‌ب.  آیات چهارم تا هشتم، معارف خود را در دو فراز که هر یک با (یَوْمَئذٍ) آغاز می شود، بیان کرده است و باید دید که این دو فراز در یک وزان ایفای نقش می کنند یا یکی مقدمه دیگری است. توجه به محتوا نشان می دهد که فراز نخست، یعنی اخبار و شهادت زمین با وحی الهی، مقدمه ای برای فراز دوم، یعنی بعث انسانها برای مشاهده اعمال است، زیرا هدف، تأثیرگذاری هدایتی بر انسان است و این امر در فراز دوم به صورت مستقیم انجام می‌گیرد؛ بنابراین از میان این دو فراز نیز جهت هدایتی را در فراز دوم جست و جو می کنیم.

بر این‌ اساس، جهت هدایتی سوره چنین خواهد بود: «توجه دادن به مشاهده اعمال؛ حتی کوچک ترین آنها در قیامت: در قیامت همه محشور می شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود. هر کس که حتی هم وزن ذره ای نیکی کند، آن را می بیند و هرکس که حتی هم وزن ذره ای بدی کند، آن را می بیند».