بافت کیهانی؛ نگاه علمی قرآن به جهان خلقت

آیا تا به حال به شکل جهانی که در آن زندگی میکنیم فکر کرده اید؟ بعد از اینکه کشف شد که کهکشان ما تنها کهکشان موجود در جهان خلقت نیست, دانشمندان کهکشانهای زیادی را یافتند که در امتداد خطوطی به صف کشیده شده اند که مانند رشته های یک بافت هستند.

بحث خود را با یک سوال آغاز می کنیم؛ صحابه پیامبر و تابعین آنها چه برداشتی از آیه" وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ ": سوگند به آسمان دارای رشته بافتهای مستحکم(ذاریات/7) داشته اند؟ و مفسران پیشین چگونه دیدگاه گذشتگان صالح را برای ما نقل کرده اند؟

ادامه نوشته

موانع «نظريه‌پردازي»،

 

  در احصاء و تبيين موانع «نظريه‌پردازي»، توجه به علل و عوامل ايجادي و تقويمي مقوله توليد علم و نظريه‌پردازي خود مي‌تواند راهگشا باشد، بدين‌ترتيب كه در فقدان يا ضعف علل و عوامل مذكور بايد نتيجه‌اي همچون انسداد باب نظريه‌پردازي را انتظار داشت. احصاء تمامي علل دخيل در توليد علم كار آساني نيست، زيرا از يك سو به انبوهي از عوامل اجتماعي، سياسي، اقتصادي و فرهنگي وابسته است و از سوي ديگر به شرايط روحي و رواني و خاستگاه‌هاي فرهنگي جامعه متحول ارتباط مي‌يابد.با وجود اين ذكر برخي از اين عوامل به منظور توجه و تذكر بدانها خالي از فايدت نيست: 1. مقوله «توليد» چه در عالم ماده و چه در عالم معنا، در خلاء و عدم مطلق دست نمي‌دهد شيخ‌الرئيس در اثر گرانسنگ خود يعني «اشارات و تنبيهات» در تمايز ميان «صُنع» و «ابداع» و «خَلق»، تنها خلق را بدون مادّه و مُده توصيف نمود و دو ديگر را به تشكيك محتاج مادّه و مُده دانسته است.

ادامه نوشته

نقش علوم طبيعى در خداشناسى

در قرآن مجيد در حدود 750 آيه در زمينه ‏خداشناسى از راه علوم طبيعى آمده است. در اين آيات‏ خداوند متعال از پديده‏هاى طبيعى بعنوان آيات الهى‏ياد مى‏كند و بندگان را به تفكر و نظر در آنها دعوت‏مى‏كند اين آيات را مى‏توان به چند دسته تقسيم كرد:

1- آياتى كه در آنها از مواد سازنده اشياء صحبت‏شده ويا به كشف آنها امر شده است، مثلا:

«فلينظر الانسان مم خلق‏» (طارق، 5)

(انسان بنگرد كه از چه خلق شده است)

«والله خلق كل دابه من ماء ...» (نور، 45)

(خدا هر جنبنده‏اى را از آب آفريد ...»

«انا خلقنا الانسان من نطفه امشاج نبتليه فجعلناه سميعابصيرا» (انسان، 2)

(انسان را از آب نطفه مختلط آفريديم كه او را بيازمائيم و او راشنوا و بينا كرديم.)

2- آياتى كه در آنها از نحوه خلقت اشياء خاصى‏صحبت‏شده و يا به كشف پيدايش آنها امر شده است،مثلا:

«وهوالذى خلق السموات و الارض فى ستة ايام و كان‏عرشه على الماء ...» (هود، 7)

ادامه نوشته

بعد علمى قرآن كريم

بيش از ده درصد آيات قرآن اشاره به پديده ‏هاى‏طبيعى دارند. ما براى سهولت‏بحث از اينها به عنوان‏«آيات علمى‏» ياد مى‏كنيم. يك سؤال بنيادى اين است‏كه پيام اينگونه «آيات علمى‏» براى ما چيست و چگونه‏بايد از آنها استفاده كنيم. در اين مورد دو نظر افراطى‏هست و البته طيف وسيعى بين اين دو نظر داريم.

يك عده مى‏گويند كه قرآن شامل همه دانشهاست وبنابراين تمامى اجزاء بنيادى علوم طبيعت را در بردارد.در مقابل، عده ديگرى مى‏گويند كه قرآن صرفا يك‏كتاب هدايت است و در آن جايى براى علوم فيزيكى وطبيعى نيست. ما ابتداء به تشريح اين دو ديدگاه‏مى‏پردازيم و سپس برداشت‏خود را بيان خواهيم كرد.

ادامه نوشته

اعجاز علمى قرآن كريم

«اعجاز علمى قرآن‏» مربوط به اشاراتى است كه ازگوشه‏هاى سخن حق تعالى نمودار گشته و هدف اصلى نبوده است،زيرا قرآن كتاب‏هدايت است و هدف اصلى آن جهت‏بخشيدن به زندگى انسان و آموختن راه ‏سعادت به او است.از اين‏رو اگر گاه در قرآن به برخى اشارات علمى بر مى‏خوريم،از آن جهت است كه اين سخن از منبع سرشار علم و حكمت الهى نشات گرفته و ازسرچشمه علم بى‏پايان حكايت دارد. قل انزله الذي يعلم السر في السماوات والارض ⁽¹⁾ ،بگو:آن را كسى نازل ساخته است كه راز نهان‏ها را در آسمان‏ها و زمين‏مى‏داند»و اين يك امر طبيعى است كه هر دانش‏مندى هر چند در غير رشته ‏تخصصى خود سخن گويد،از لا به لاى گفته هايش گاه تعابيرى ادا می ‏شود كه حاكى‏از دانش و رشته تخصص وى مى‏باشد.همانند آن كه فقيهى درباره يك موضوع‏معمولى سخن گويد،كسانى كه با فقاهت آشنايى دارند از تعابير وى در مى‏يابند كه‏صاحب سخن،فقيه مى‏باشد،گرچه آن فقيه نخواسته تا فقاهت‏ خود را در سخنان‏ خود بنماياند.هم چنين است اشارات علمى قرآن كه تراوش گونه است و هدف ‏اصلى كلام را تشكيل نمى‏دهد.

ادامه نوشته